Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA İŞLEK
Danışman: Ömer Celal Elçioğlu
Özet:
Giriş ve Amaç: Sodyum glukoz transporter 2
inhibitörleri proksimal tübülden glukoz geri emilimi inhibe ederken aynı
zamanda natriürez ve osmotik diürezi sağlamaktadır. Renal tübüler etki
mekanizması göz önüne alındığında dapagliflozinin kalsiyum ve fosfat
metabolizmasını potansiyel olarak değiştirebileceği, serum magnezyum, fosfat ve
parathormon düzeyinde küçük artışlar yaptığını öne sürülmüştür. Bu çalışma
SGLT-2i’lerinden dapagliflozinin, evre 2-4 kronik böbrek hasarı (KBH)
hastalarında kemik mineral metabolizması, vasküler olaylar ve inflamasyonda rol
oynayan fibroblast büyüme faktörü-23 (FGF-23), hidroksiprolin, osteoprotegerin
(OPG) ve sklerostin isimli belirteçlere olan etkisini araştırmayı amaçlamıştır.
Materyal ve Metot: Nefroloji polikliniğine ayaktan
gelen 80 hasta randomize edilerek SGLT-2i tedavisi başlananlar (grup 1) ve
mevcut antidiyabetik tedavisi devam edenler (grup 2) olarak 2 gruba ayrıldı. Yaş,
cinsiyet, komorbit hastalıkları, kullandıkları ilaçlar, kreatinin, üre, eGFH, sodyum, potasyum, kalsiyum, albumin, fosfor,
magnezyum, tam idrar tahlili, hemogram, kemik metabolizma belirteçlerinden
serum FGF-23, sklerostin, OPG, hidroksiprolin düzeyi kaydedildi. 12 haftalık
takip sonrası 2 grubun parametreleri ve grup 1’in başlangıç ve son değerleri
karşılaştırıldı.
Bulgular: Dapagliflozin grubunda
başlangıç HbA1c (p=0,0001) ve kreatinin (p=0,007) değerleri anlamlı olarak daha
yüksekti. Başlangıçta ürik asit seviyesi açısından bir fark yok iken üçüncü
ayın sonunda dapagliflozin kolunda ürik asit düzeyi anlamlı olarak daha düşük
bulundu(p=0,004). Başlangıçta iki grupta FGF-23 ve sklerostin açısından fark
yok iken üç ayın sonunda dapagliflozin kolunda bu iki değer anlamlı olarak daha
düşük bulundu (sırasıyla p=0,009 ve p=0,004). OPG ve hidroksiprolin düzeyleri
açısından ise iki grup arasında fark saptanmadı(sırasıyla p=0,09 ve p=0,88).
Dapagliflozin grubunda tedavi öncesi ve üç ay sonra bakılan OPG, FGF-23 ve
sklerostin seviyelerinde anlamlı bir düşüş gözlendi (hepsinde p=0,0001),
hidroksiprolin düzeyindeki gerileme ise anlamlı bulunmadı (p=0,104).
Sonuç: KBH morbidite ve mortalitesi yüksek, erken tanı oranı
düşük, yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen bir hastalıktır. Diyabetik
nefropatiye bağlı KBH’de morbidite ve mortalitenin en önemli nedeni
kardiyovasküler hastalıklardır. Birçok klinik çalışma ile kardiyovasküler
sonlanımlar ve KBH progresyonu üzerinde oldukça olumlu etkileri gösterilmiş
olan SGLT-2i’lerinin bu etkilerini hangi mekanizmalar ile gösterdiği tam olarak
açıklanamamıştır. Yine KBH hastalarında kemik mineral bozuklukları oldukça
önemli bir morbidite nedenidir ve SGLT-2i’lerinin bu soruna etkisi tam net
değildir. Çalışmamızda KBH’de görülen inflamasyon, vasküler kalsifikasyon gibi
durumların patogenezinde yer alan kemik belirteçlerinden FGF-23, sklerostin ve
OPG seviyelerinin dapagliflozin tedavisi sonrası anlamlı olarak gerilediğini
gözlemledik. Bu sonuç SGLT-2i’lerinin kardiyovasküler olumlu etkilerinin hangi
mekanizmalarla meydana geldiği konusunda bir ipucu sağlayabilir ve bundan
sonraki çalışmalar için bir dayanak noktası oluşturabilir.
Anahtar
kelimeler: SGLT-2i,
osteoprotegerin, FGF-23, sklerostin, hidroksiprolin