Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERAY METİN GÜLER
Danışman: Abdürrahim Koçyiğit
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Giriş: Kanser, dünya çapında önemli bir halk
sağlığı sorunudur. Kolon kanseri, gelişmiş ülkelerde kadınlarda ve erkeklerde
sırasıyla 2 ve 3. sırada yer alan en yaygın görülen kanser türlerinden biridir. Kolon kanserinde rutin
tedavi olan 5-Fluorouracil’in (5-FU) %30 başarısı alternatif tedavi yöntemleri
arayışına neden olmuştur. Son yıllarda bitkisel kaynaklı doğal etken maddelerin
kanser tedavisi üzerinde etkileri yanında konvansiyonel tedavilerle kombine
edilmesi ile ilgili araştırmalar yoğunlaşarak sürmektedir.
Amaç: Bu çalışmada amacımız, rutin tedavide kullanılan 5-FU
ile Nigella sativa’nın etken maddesi Timokinon’nun (TQ) kolon kanseri üzerine kombine tedavisinin sitotoksik, genotoksik, apoptotik ve anti-kanser
etkilerinin in vitro ve in
vivo yöntemlerle araştırılması ve
olası etki mekanizmaların aydınlatılmasıdır.
Yöntem: Kolon kanser hücrelerine
(LoVo) ilk olarak transfeksiyon ile Lusiferaz geni transfekte edildikten sonra hücre kültürü ortamında farklı konsantrasyonlarda TQ, 5-FU ve
kombinasyonlarına maruz bırakıldı. 24 saat inkübasyondan sonra ATP yöntemiyle
luminometrik olarak sitotoksisite, comet assay yöntemi ile DNA hasarı,
luminometrik yöntem ile hücre içi glutatyon düzeyi, fluorometrik yöntem ile
mitokondriyal membran potansiyeli, akridin turuncusu/etidyum bromür boyası ile
floresans mikroskopta apoptoz, annexin V-FITC boyası ile akış
sitometrisinde apoptoz, pro-apoptotik ve anti-apoptotik proteinlerin
ekspresyonu western blot yöntemiyle çalışıldı. Kontrol, TQ,
5-FU ve kombine olmak üzere beş grup nude
fareye transfekte LoVo hücreleri
zenograft yöntem ile subkutan olarak enjekte edildi. 3 hafta sonra oluşturulan tümörlerin
tedavisine geçilip, yalnız TQ, yalnız 5-FU ve kombine gruplarına 3 hafta
boyunca tedavi uygulandı. Tedavi sonucunda in vivo canlı hayvan görüntüleme sistemi ve
kumpasla tümör boyutları ölçüldü. Ayrıca tedavi bitiminde alınan kanlarda
oksidatif stres ve enflamasyon belirteçleri incelendi. Alınan doku örneklerinde
de büyüme faktörleri ve vaskülerizasyon belirteçleri incelendi.
Bulgular: In
vitro
ortamda LoVo hücreleri üzerinde TQ ve 5-FU ile yapılan tekli terapiye göre
kombine terapilerin, tekli tedaviye göre düşük dozlarının sitotoksisiteyi, DNA
hasarını, apoptozu ve hücre içi reaktif oksijen türlerinin düzeylerini
arttırırken, mitokondriyal membran potansiyelini ve glutatyon düzeylerini
düşürdüğü tespit edilmiştir. Ayrıca anti-apoptotik protein olan Bcl-2
ekspresyonu düşerken apoptotik proteinler Bax, Kaspaz-3, Kaspaz-9, P-53 ve
P-21’in protein ekspresyonu artmıştır. Zenografik yöntemle oluşturulan in
vivo kolon kanserinde ise kombine tedavinin tekli terapilere göre daha
etkili olduğu bulunmuştur. Tümör boyutu küçülürken, dokuda TGFβ1 düzeyi ve
vaskülerizasyon belirteci VEGF düzeyleri azalmıştır. Tedavi sonrası alınan
plazmalarda pozitif kontrole göre oksidatif stres düzeyleri düşmüştür.
Sonuç: Elde ettiğimiz veriler, rutin tedavide
kullanılan 5-FU yanında bitkisel kökenli TQ’nun kombine kullanımının hem in
vitro hem de in vivo oluşturulan kolon kanserinde
anti-tümör etkilerini arttırdığını ve tedaviye bağlı yan etkilerin azalttığını
göstermektedir.