Beslenme ve Diyetetik Alanında Uluslararası Araştırmalar II, İbrahim Hakkı ÇAĞIRAN, Editör, Eğitim Kitabevi, Konya, ss.1-31, 2024
Hastalık durumları iki sebepten dolayı ortaya çıkmakta olup
bunları bulaşıcı olan ve bulaşıcı olmayan hastalıklar olarak ikiye
ayrılmaktadır (Budreviciute et al., 2020).
Ülke zenginliklerinin teknolojik, ekonomik ve daha farklı yönlerden eksiklik
içerisinde bulunduğu eski dönemlerde morbidite ve mortalite sebepleri
incelendiğinde ulaşılan gerçek bulaşıcı hastalıklar kaynaklı olduğudur. Ancak,
günümüzde bu durumun bulaşıcı olmayan hastalıklara dönüştüğü çalışmalarda
bildirilmiş; insanlar arasında “soylu ve seçkin hastalığı“ olarak tanımlanmıştır
(Wang & Wang, 2020). Bulaşıcı
olmayan hastalıklar, vücudun kendini koruması adına adaptif bir mekanizma
geliştirmesi ancak uzun süreli olarak bu durumun devam etmesiyle patolojik
durumların ortaya çıkmasıdır. Gelir düzeyi yüksek ülkelerde fiziksel aktivite
gerek iş hayatı kaynaklı gerek teknolojinin gittikçe artmasından kaynaklı
azalma göstermektedir. Aynı zamanda besinlerin ani enerji yüklemesi
yapacak şekilde üretilmesi bu bağlamda fazla miktarda rafine şeker, doymuş yağ,
yüksek tuz ve az posalı şekilde
işlenerek tüketime sunulmaktadır (Budreviciute et al., 2020). Böyle gıdaları tüketen bireylerherhangi bir tokluk
sağlayacak besini vücuduna alamamaktadırlar. Bu sebepten, içerisinde bulunan
birçok katkı maddesinin de etkisini göz önünde bulundurduğumuzda bu tür
besinleri daha fazla tüketmek istemelerine ve vücut kitle indekslerinin
yükselmesine sebep olur. Ardından
ortaya çıkan bulaşıcı olmayan hastalıklar ise başta hipertansiyon, Tip 1 ve 2 diyabet,
kardiovasküler hastalıklar, solunum yolu hastalıkları, kanserler ve böbrek
hastalıklarıdır (Vaduganathan et al., 2022). En çok ölüme neden olan bulaşıcı
olmayan hastalıklar arasında ilk dört öldürücü hastalık kardiyovasküler
hastalıklar (yılda 17,9 milyon ölüm), kanserler (9,0 milyon), solunum yolu hastalıkları
(3,9 milyon) ve diyabettir (1,6 milyon) (Budreviciute et al., 2020).