Akademik Veri Yönetim Sistemi
33. ulusal çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları kongresi, Aydın, Türkiye, 7 - 11 Mayıs 2024, ss.201-205, (Tam Metin Bildiri)
ençlerde DEHB ile Kendine Zarar Verme Davranışı Arasındaki İlişkide Uyku Bozukluklarının
Aracılık Rolünün Araştırılması
1Songül Derin,
2
İdil Altıntaş, 3Saliha Büşra Selman
1Bezmialem Vakif University Medical Faculty, Department Of Child And Adolescent Psychiatry, ISTANBUL
2Bezmialem Vakif University Faculty Of Medicine, ISTANBUL
3Wisconsin University, Department Of Human Development & Family Studies, Wisconsin, USA
Özet
Önceki çalışmalar, kendine zarar verme davranışıyla, Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) arasında
ilişki olduğunu belirtmişlerdir (Allely, 2014), ancak bu ilişkinin arkasındaki mekanizmalar tam olarak
anlaşılamamıştır. Bu çalışma, demografik faktörleri de hesaba katarak, DEHB ile kendine zarar verme davranışları
arasında potansiyel bir aracı olarak uyku bozukluklarının rolünü araştırmayı amaçlamaktadır. Bu çalışmaya yaşları
12-19 arasında değişen 90 genç dahil edildi. DEHB tanısı alan 45 gençten oluşan vaka grubu ve DEHB tanısı
almayan 45 genç kişiden oluşan kontrol grubu olarak iki ayrı gruba ayrıldı. Her iki grup da Kendine Zarar Verme
Davranışı Değerlendirme Envanteri (KZVDDE; Klonsky ve Glenn, 2009) ve Çocuklar İçin Uyku Bozuklukları
Ölçeği’ni (ÇUBÖ; Bruni ve ark, 1996) doldurdu. Sonuçlar: DEHB tanısı ile uyku bozuklukları arasında (B = 0,39, p
< 0,001) ve ayrıca uyku bozuklukları ile kendine zarar verme davranışları arasında (B = 0,53, p = 0,002) anlamlı bir
bağlantı olduğunu gösterdi. Ayrıca veriler, DEHB tanısının kendine zarar vermenin doğrudan yordayıcısı olduğunu
gösterdi (B = 0,41, p = 0,007). Çalışma özellikle uyku bozukluklarının DEHB ile kendine zarar verme arasındaki
ilişkiye önemli ölçüde aracılık ettiğini buldu (dolaylı etki B = 0,22, p = 0,002). Analiz; cinsiyet, gençlerin eğitimi, aile
geliri, anne eğitimi ve gençlerin genel kaygı ve depresyon puanları dahil olmak üzere potansiyel kafa karıştırıcı
faktörlere göre ayarlandı. DEHB ile kendine zarar verme arasında gözlemlenen doğrudan bağlantı ve uyku
bozuklukları yoluyla ortaya çıkan önemli dolaylı etki, muhtemelen kendine zarar verme risklerini azaltmak için DEHB
tedavi stratejilerinde uyku sorunlarına değinmenin önemini vurgulamaktadır. Bu bilgiler, klinisyenlere, kendine zarar
verme davranışları açısından yüksek risk altında olan bir demografik grubu daha iyi destekleme konusunda
rehberlik edebilir.
Anahtar Kelimeler: DEHB, kendine zarar verme, uyku bozuklukları, gençlik