Akademik Veri Yönetim Sistemi
6. Uluslararası Dirençlilik Kongresi, Ankara, Türkiye, 16 - 18 Aralık 2024, ss.295-296, (Özet Bildiri)
Doğa ve insan kaynaklı afetlerde can kayıplarının ve yaralanmaların şiddetini azaltmak için zamanında yapılacak hızlı ve etkili müdahaleler kritik rol oynamaktadır. Afet mağdurlarını kurtarma ve acil yardım sağlama görevleri, toplumun iyileşme sürecindeki temel unsurlardan biridir. Bu bağlamda arama- kurtarma operasyonlarını yürütmek ve tehlike altındaki kişilerin sağlık tesislerine güvenli bir şekilde nakledilmesini sağlamak konularında arama-kurtarma ekiplerinin önemi yadsınamaz. Fakat bu ekiplerin işle ilgili faaliyetlerini yerine getirirken çeşitli zorluklarla karşılaştıkları unutulmamalıdır. Arama-kurtarma ekiplerinin çok sayıda cesetle karşılaşması, çeşitli hastalık ve yaralanma risklerine maruz kalması, yetersiz uyku ve düzensiz çalışma periyotları gibi etkenler, bu çalışanların yüksek stres yaşamalarına ve çeşitli olumsuz psikolojik sonuçlara yol açmaktadır. Bu nedenle, arama- kurtarma ekiplerinin afet müdahalesi kapsamında yaşadığı stresin belirlenmesi ve ölçülmesi büyük önem taşımaktadır. Literatürde, işe özgü stresi değerlendiren ölçekler afetle ilgili olaylara özgü değildir ve heterojen popülasyonlara uygulanmaktadır. Türkiye'de sağlık çalışanları, deprem stresi ve mesleki stres için mevcut ölçekler olmasına rağmen, arama-kurtarma ekiplerinde işe özgü stres için özel bir ölçek bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu çalışmada Tayvan'da geliştirilen İşe Özgü Stres Ölçeği’nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Ocak ve Nisan 2024 tarihleri arasında 2023 Kahramanmaraş depremlerine müdahale eden 275 arama-kurtarma çalışanları arasında yürütülmüştür. Ölçeğin dil, kapsam ve yapı geçerliliği değerlendirilmiş ve güvenirliği madde- toplam korelasyonu, Cronbach alfa, split-half ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak belirlenmiştir. Ölçek, 0.98 ortalama CVI ile güçlü bir kapsam geçerliliği göstermiştir. Açıklayıcı faktör analizi 0.469 ile 0.932 arasında değişen faktör yükleri ortaya çıkarmış ve sonuçta değişkenliğin %75.3'ünü açıklayan dört faktör elde edilmiştir. Alt boyutlar için güvenilirlik katsayıları 0.833 ile 0.900 arasında değişmekte olup, genel Cronbach alfa değeri 0.913'tür. Sonuçlar, ölçeğin Türkçe versiyonunun arama-kurtarma çalışanları arasında stresi değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir. İşe Özgü Stres Ölçeği, afet müdahalesi sonrasında arama-kurtarma çalışanlarının yaşadığı stres faktörlerini değerlendirmek için özel bir araç sunmakta ve böylece stres ölçümü alanındaki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. İşe Özgü Stres Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanmasının araştırmacılar, uygulayıcılar ve Türkiye'deki politika yapıcılar için arama-kurtarma personelinin psikolojik refahına ilişkin değerli içgörüler ve daha iyi bir yönetim sunması beklenmektedir.
Timely, swift, and effective interventions play a critical role in reducing fatalities and the severity of injuries in natural and human-made disasters. The missions of rescuing disaster victims and providing emergency assistance are among the fundamental elements of societal recovery. In this context, the importance of search and rescue (SAR) teams in conducting operations and ensuring the safe transfer of those at risk to healthcare facilities is undeniable. However, it should be noted that these teams encounter various challenges in fulfilling their work-related duties. SAR teams face multiple stressors, such as exposure to a large number of deceased bodies, risks of disease and injury, inadequate sleep, and irregular work shifts, which lead to significant stress and negative psychological outcomes for these workers. Therefore, it is essential to identify and measure the stress experienced by SAR teams in the context of disaster response. In the literature, scales assessing work related stress are not tailored to disaster-related events and are applied to heterogeneous populations. While there are existing scales for health workers, earthquake stress, and occupational stress in Türkiye, there is no specific tool that addresses the work related stress experienced by SAR teams. Consequently, this study aimed to evaluate the Turkish validity and reliability of the Work Related Stress Scale (WRSS), originally developed in Taiwan. Conducted between January and April 2024, the study surveyed 275 SAR workers who responded to the 2023 Kahramanmaraş earthquakes. The scale's linguistic, content, and construct validity were assessed, and its reliability was determined using item-total correlation, Cronbach’s alpha, split-half, and test-retest methods. The scale demonstrated strong content validity with a mean Content Validity Index (CVI) of 0.98. Exploratory factor analysis yielded factor loadings ranging from 0.469 to 0.932, identifying four factors that explained 75.3% of the variance. The reliability coefficients for the subdimensions ranged from 0.833 to 0.900, with an overall Cronbach’s alpha of 0.913. The results indicate that the Turkish version of the WRSS is a valid and reliable tool for assessing stress among SAR workers. The WRSS offers a specialized instrument to evaluate the stress factors experienced by SAR teams following disaster response, thereby filling an important gap in stress measurement. The adaptation of the WRSS into Turkish is expected to provide valuable insights and improved management for researchers, practitioners, and policymakers in Türkiye regarding the psychological well-being of SAR personnel.