Akademik Veri Yönetim Sistemi
4. Uluslararası Sağlıklı Beslenme Kongresi & 1. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Uluslararası Beslenme ve Diyetetik Kongresi, İstanbul, Türkiye, 19 - 21 Nisan 2024, ss.25, (Özet Bildiri)
Giriş: Sağlıklı bir organizmada ve normal fizyolojik şartlarda oluşan serbest oksijen radikalleri (SOR) veya serbest nitrojen radikalleri (SNR), organizmada antioksidan moleküller ile etkileşime girerek bir denge hali oluşturmaktadır. Oksidatif stres kısaca bu dengenin SOR ve/veya SNR’ler lehine artması olarak tanımlanabilmektedir. Serbest radikallerin hücrede birikmesi veya endojen savunma mekanizmalarının yetersiz kalması durumunda oksidatif stres oluşmaktadır. Oksidatif stres diyabet, obezite, kardiyovasküler hastalık, immün sistem bozuklukları, kanser ve yaşlanmaya bağlı dejeneratif hastalıkların gelişmesinde rol oynamaktadır.
Amaç: Vücutta doğal olarak oluşturulabildiği gibi besinlerle de alınabilen antioksidanlar, çeşitli karmaşık mekanizmalarla bu hastalıkların oluşmasını engellemektedir. Bu derlemede antioksidanların oksidatif stres üzerine etki mekanizmaları ve son yıllarda güçlü antioksidan aktivitesi ile öne çıkan antosiyanin bileşiğinin kronik hastalıklar üzerine etkisi incelenecektir.
Yöntem: Literatür taraması “PubMed”, “Google Akademik”, “Science Direct” ve “Web of Science” veritabanları üzerinden antioksidan, oksidatif stres, antosiyanin anahtar kelimeleri kullanılarak yapılmıştır.
Bulgular - Sonuç: Antioksidan savunma sistemleri, hücrede protein ve lipit gibi maddelerin serbest radikaller tarafından oksidasyonunu engellemeyi sağlamaktadır. Temizleme, baskılama, onarma ve zincir koparma etkileri gösteren antioksidanlar; serbest radikallere elektron transferi yaparak hücresel hasarı önleyebilmektedir. Antioksidan savunma mekanizmaları enzimatik ve enzimatik olmayan olarak iki gruba ayrılmaktadır. Enzimatik olmayan antioksidanlar arasında bulunan polifenol sınıfına dahil olan antosiyaninler, yüksek antioksidan aktiviteleri sayesinde çeşitli kronik hastalıkların tedavisinde ve önlenmesinde öne çıkmaktadır. Antosiyaninlerin oksidatif strese bağlı hücre hasarını hafiflettiği, antiinflamatuar etki gösterdiği, lipit profilini düzelttiği, bilişsel performansı iyileştirdiği ve çeşitli kronik hastalıklar üzerine olumlu etkiler gösterdiği çalışmalarda rapor edilmiştir. Sonuç: Serbest radikal birikiminin neden olduğu oksidatif stresin hastalıkların oluşma mekanizmasında rol oynadığı bildirilmektedir. Endojen ve eksojen antioksidan mekanizmalarla oksidatif stresin engellenmesi bu hastalıkların önlenmesi ve tedavisinde önem arz etmektedir. Antosiyaninler doğada 600’den fazla formda bulunmaktadır, başlıca kırmızı, mavi ve mor meyve sebzeler olmak üzere birçok besinle vücuda alınabilmektedir. Hızlı emilen ve diyetle yaygın olarak alınan bu bileşiklerin düzenli kullanımı kronik hastalıklar üzerindeki olumlu etkiler gösterebilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Antioksidan, Oksidatif stres, Antosiyanin