Akademik Veri Yönetim Sistemi
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2018 - 2020
Diyabet ve Alzheimer arasındaki ilişkiyi işaret eden epidemiyolojik çalışmaların artmasının ardından, Tip 2 diyabetin Alzheimer hastalığı patolojisinin oluşumunda bir risk faktörü olduğu bildirilmiştir. Beyinde gelişen insülin rezistansı, insülin sinyal iletim sisteminde ve glukoz metabolizmasında bozuklukların meydana gelmesi en olası patofizyolojik sebepler arasında gösterilmiştir.Tip 2 diyabet modeli sıçanlarda tau proteinin hiperfosforilasyonu ve amiloid-β (Aβ) agregasyonu gibi Alzheimer hastalığı belirteçlerinin arttığı bununla beraber insülin reseptör (IR) sinyalinin ve insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1) reseptörlerinin azaldığı bildirilmiştir. Ayrıca insülin reseptör yolağında yer alan fosforile Akt (protein kinaz B), fosforile glikojen sentaz kinaz-3β (GSK-3β) gibi hücre içi bileşenlerinin azaldığı kanıtlanmıştır. Tip 2 Diyabet ve Alzheimer hastalıklarının patolojik gelişmelerinin altında yatan ortak moleküler mekanizmalar nedeniyle, Alzheimer Hastalığı tedavisinde diyabette endike olan tedavi protokolleri kullanılmaya başlanmıştır.
Curcuma longa (zerdeçal) bitkisinin rizomlarında bulunan kurkumin, kendisine özel biyolojik aktiviteleri ve son zamanlarda artan klinik çalışmaları ile oldukça fazla dikkat çekmektedir. Bu bileşiğin hem anti-Alzheimer ve hem de anti-diyabetik özellikleri olduğu bilinmektedir. Kurkumin, bu aktivitelere sahip olmasına rağmen, zayıf emilmesi, hızlı metabolizasyonu ve hızlı sistemik eliminasyonu nedeniyle düşük biyoyararlanıma sahiptir.
Bu çalışmada, nano-montmorillonit kullanılarak hazırlanan biyoyararlanımı arttırılmış kurkumin formülasyonunun (Curc-MMT), diyabetik sıçanlarda süreç içerisinde gelişebileceği düşünülen Alzheimer hastalığı benzeri bulgular üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla Curc-MMT tedavi grubundaki Sprague Dawley erkek sıçanların 6 hafta boyunca diyetlerine eklenmiştir.
Çalışma sonucunda nanoformülasyonla verilen kurkuminin hipokampustaki GSK3α/β aktivasyonunda ve serumdaki glukagon benzeri peptid-1 (GLP-1) üzerinde etkili olmadığı görülmektedir. Bununla beraber kil-kurkumin formülasyonunun hipokampusta IGF-1, IGF bağlayıcı protein (IGFBP) ve IR miktarlarının artışını sağladığı ve hücrede ana sağ kalım proteini olan AKT yi aktive ettiği gösterilmiştir. Ayrıca diyabet sürecinde meydana gelen ve Alzheimer hastalığı belirteci kabul edilen tau hiperfosforilasyonu ve sonrasında meydana gelen nöron kayıplarında iyileşmelere aracılık ettiği de anlaşılmaktadır.